جشنواره کاسکاموراس (Cascamorras): نبردی رنگین برای ایمانی مشترک در قلب اندلس - تور هند ارزان

برای دریافت مشاوره و خدمات تخصصی گردشگری و سفر به سراسر دنیا با مجری مستقیم تورهای مسافرتی و گردشگری همراه باشید.

ریشه‌های تاریخی و افسانه‌ای یک رقابت دوستانه

افسانه خوان پِدِرنال و کشف تندیس

داستان کاسکاموراس به حدود سال 1490 میلادی، پس از بازپس‌گیری گرانادا توسط پادشاهان کاتولیک، بازمی‌گردد. بر اساس افسانه‌ای مشهور، کارگری از اهالی گوادیکس به نام «خوان پِدِرنال» (Juan Pedernal) در حین کار بر روی خرابه‌های یک مسجد قدیمی در بازا برای ساخت کلیسای «بانوی رحمت» (Iglesia de la Merced)، با ضربه کلنگ خود صدایی شیرین و محزون از دل خاک شنید که می‌گفت: «!Ten Piedad» (رحم کن!).

خوان با کنار زدن خاک، تندیس زیبایی از مریم مقدس را کشف کرد که گفته می‌شود برای محافظت از گزند، در قرن دوازدهم در آنجا پنهان شده بود. این تندیس از آن پس به «بانوی رحمت» (Virgen de la Piedad) شهرت یافت. از آنجایی که کاشف تندیس اهل گوادیکس بود، همشهریانش او را تشویق کردند تا تندیس را به شهر خود ببرد و مدعی مالکیت آن شدند. اما اهالی بازا با این استدلال که تندیس در خاک آنها پیدا شده، مانع از این کار شده و آن را متعلق به خود دانستند.

توافق‌نامه و سندیت تاریخی

این اختلاف منجر به کشمکش میان دو شهر شد. در نهایت، دادگاه‌های آن زمان حکمی صادر کردند که به یک توافق نهایی منجر شد: تندیس «بانوی رحمت» در بازا باقی می‌ماند، اما به شهر گوادیکس این حق داده شد که هر ساله جشنی به افتخار آن برگزار کند. بر اساس این توافق نانوشته، هر ساله نماینده‌ای از گوادیکس، که همان «کاسکاموراس» است، فرصت دارد تا در روز ششم سپتامبر، خود را پاک و بدون آلودگی به کلیسای «مرسد» (Mercy) در بازا برساند و تندیس را پس بگیرد. اگر او موفق شود، تندیس به گوادیکس منتقل خواهد شد. با وجود اینکه افسانه به قرن پانزدهم اشاره دارد، هیچ سند حقوقی مشخصی از آن دوران برای تأیید دقیق این رویداد یافت نشده و داستان بیشتر بر پایه روایات شفاهی و سنت استوار است.

جزئیات برگزاری جشنواره: سه روز شور و هیجان

جشنواره کاسکاموراس به طور رسمی از 6 تا 9 سپتامبر (معادل 15 تا 18 شهریور) برگزار می‌شود و هر روز آن شامل آیین‌ها و رویدادهای خاصی است.

روز اول: 6 سپتامبر، نبرد سیاه در بازا

در بعد از ظهر روز ششم سپتامبر، فردی که نقش «کاسکاموراس» را بر عهده دارد، با لباسی رنگارنگ و زنگوله‌دار، از شهر گوادیکس به سمت بازا حرکت می‌کند. در نزدیکی بازا، هزاران نفر از اهالی این شهر که بدن‌های خود را با ترکیبی از روغن و رنگ سیاه پوشانده‌اند، در انتظار او هستند. به محض ورود کاسکاموراس، «نبرد» رنگین در مسیری به طول تقریبی 3 تا 6 کیلومتر آغاز می‌شود. اهالی بازا با پرتاب رنگ و مالیدن روغن سیاه به بدن کاسکاموراس، تلاش می‌کنند تا او را «کثیف» کرده و از رسیدن پاک به کلیسا بازدارند. کاسکاموراس نیز با در دست داشتن یک پرچم و یک گرز، تلاش می‌کند راه خود را از میان جمعیت باز کند. در طول مسیر، ساکنان محلی از بالکن‌ها روی جمعیت آب می‌پاشند تا از گرمای هوا بکاهند. در نهایت، کاسکاموراس که کاملاً سیاه و رنگی شده، در تلاش خود برای پس گرفتن تندیس ناکام می‌ماند.

روز چهارم: 9 سپتامبر، بازگشت و مجازات رنگین در گوادیکس

سه روز بعد، در نهم سپتامبر، کاسکاموراس که در ماموریت خود شکست خورده است، با دست‌های خالی به سوی گوادیکس بازمی‌گردد. این بار، اهالی گوادیکس که از ناکامی نماینده خود خشمگین هستند، برای «مجازات» نمادین او به استقبالش می‌روند. اما این مجازات به جای رنگ سیاه، با رنگ‌های شاد، پودرهای رنگی (مانند اخرایی و آبی) و آب فراوان انجام می‌شود. این مراسم که از ایستگاه قطار شهر آغاز می‌شود، فضایی کارناوال‌گونه دارد. جمعیت او را در خیابان‌ها دنبال می‌کنند و از بالکن‌ها بر سر او آب می‌ریزند تا در نهایت در کلیسای «سان میگل» (San Miguel) پناه بگیرد. با وجود این مجازات، او در پایان به عنوان قهرمانی که تمام تلاش خود را کرده، بر دوش مردم حمل می‌شود.

شخصیت کاسکاموراس: نماد یک هویت مشترک

لباس کاسکاموراس شبیه به لباس یک دلقک یا آرلکن (arlequín) قرون وسطایی است. زنگوله‌های متصل به لباس، حضور او را اعلام می‌کنند و گرز چوبی (Porra) با انتهای نرم، ابزاری نمادین برای دفاعی صلح‌آمیز است.

فرآیند انتخاب و آمادگی

ایفای این نقش یک افتخار بزرگ محسوب شده و انتخاب آن توسط «انجمن مذهبی بانوی رحمت گوادیکس» (Hermandad de la Virgen de la Piedad de Guadix) با دقت انجام می‌شود.

• معیارها و شرایط:
  • متقاضی باید حداقل 18 سال سن داشته و اهل و ساکن گوادیکس باشد.
  • ارائه گواهی پزشکی مبنی بر سلامت کامل جسمی و روانی الزامی است.
  • متقاضی باید حداقل در سه دوره قبلی جشنواره (هم در بازا و هم در گوادیکس) شرکت کرده باشد.
  • ارائه نامه‌ای برای تشریح انگیزه‌ها و میزان ارادت به «بانوی رحمت» و این سنت، ضروری است.
• آمادگی‌های لازم: این نقش نیازمند آمادگی جسمانی فوق‌العاده برای دویدن‌های طولانی و تحمل فشار جمعیت و همچنین قدرت روحی بالا برای ایفای نقشی است که در مرکز توجه هزاران نفر قرار دارد.

اهمیت شخصی و اجتماعی

برای فرد منتخب، ایفای نقش کاسکاموراس یک «نشان افتخار» و تجربه‌ای عمیقاً معنوی و عاطفی است که بسیاری از اهالی گوادیکس رویای آن را در سر دارند. این تجربه برای او و خانواده‌اش یک لحظه فراموش‌نشدنی است. از منظر اجتماعی، کاسکاموراس نماد زنده هویت فرهنگی و پیوند تاریخی بین دو شهر است؛ قهرمانی که شکستش، پیروزی سنت و تداوم یک هویت مشترک را تضمین می‌کند.

ساختار سازمانی، تحولات و چالش‌های معاصر

تداوم این سنت پانصد ساله حاصل همکاری ساختاریافته نهادهای مذهبی، دولتی و فرهنگی است که هر یک مسئولیت‌های مشخصی را بر عهده دارند.

نهادهای سازمان‌دهنده: ستون‌های جشنواره

• انجمن مذهبی بانوی رحمت گوادیکس (Hermandad de la Virgen de la Piedad de Guadix): این انجمن قلب تپنده و حافظ معنوی سنت است. مسئولیت اصلی آن انتخاب سالانه شخصیت کاسکاموراس، سازماندهی مراسم بدرقه در 5 سپتامبر و مراسم استقبال و «تنبیه» در 9 سپتامبر است. این انجمن همچنین با اهدای جوایزی مانند "سنجاق سینه طلایی" (Pin de Oro) از حامیان جشنواره تقدیر می‌کند.
• شورای شهر بازا (Ayuntamiento de Baza): این شورا مسئولیت کامل برگزاری رویداد اصلی در 6 سپتامبر را بر عهده دارد. این مسئولیت‌ها شامل تأمین و توزیع حدود 3000 کیلوگرم رنگ اکولوژیک و بی‌خطر مبتنی بر روغن زیتون، مدیریت امنیت با همکاری پلیس، و سازماندهی مسیر مسابقه است. در گذشته از روغن سوخته ماشین استفاده می‌شد که به دلیل نگرانی‌های بهداشتی و زیست‌محیطی با رنگ‌های تجزیه‌پذیر جایگزین شد.
• شورای شهر گوادیکس (Ayuntamiento de Guadix): این نهاد به عنوان شریک اصلی انجمن مذهبی، پشتیبانی لجستیکی و مالی را فراهم کرده و مسئولیت تبلیغ جشنواره در سطح ملی و بین‌المللی را بر عهده دارد.
• انجمن‌های فرهنگی محلی: انجمن‌هایی مانند «انجمن چندفرهنگی کاسکاموراس بازا» و «انجمن کاسکاموراس گوادیکس» در ترویج این سنت میان نسل جوان و سازماندهی فعالیت‌های جانبی نقش دارند.

از نزاع محلی تا شهرت جهانی و تلاش برای ثبت در یونسکو

• مقیاس برگزاری: تا پیش از دهه 1970، کاسکاموراس یک جشن محلی بود، اما پخش یک مستند تلویزیونی شهرت آن را جهانی کرد و شرکت‌کنندگان را به ده‌ها هزار نفر افزایش داد.
• پرونده میراث جهانی یونسکو: شهرهای بازا و گوادیکس در تلاشی مشترک و متحد، به دنبال ثبت این جشنواره به عنوان میراث فرهنگی ناملموس یونسکو هستند. این فرآیند که یک «چالش وسوسه‌انگیز» توصیف شده، پس از ثبت ملی جشنواره به عنوان «نمود شاخص میراث فرهنگی ناملموس اسپانیا» آغاز شده و پرونده آن در حال آماده‌سازی است.
• ارزش‌های برجسته برای یونسکو: این پرونده بر ارزش‌های منحصربه‌فردی تأکید دارد:
  • تداوم تاریخی: با بیش از 525 سال قدمت، یکی از قدیمی‌ترین سنت‌های اروپاست.
  • حل مسالمت‌آمیز مناقشه: تبدیل یک اختلاف تاریخی به آیینی نمایشی و صلح‌آمیز.
  • هویت مشترک و رقابت دوستانه: این رویداد نماد یک «رقابت-برادری» است که دو جامعه را به هم پیوند می‌دهد.
  • تلفیق امر مقدس و نامقدس: ترکیبی بی‌نظیر از شور مذهبی و هیجان دنیوی.
  • مشارکت گسترده اجتماعی و انتقال بین نسلی: یک رویداد کاملاً مردمی که سنت آن سینه به سینه منتقل شده است.

راهنمای عملی برای شرکت‌کنندگان

• لباس مناسب: لباس‌ها و کفش‌های ورزشی کهنه‌ای بپوشید که آماده دور انداختنشان باشید. برای محافظت از موها از کلاه یا سلفون استفاده کنید.
• تدابیر ایمنی: وسایل الکترونیکی خود را با کیسه‌های پلاستیکی ضدآب کنید. از کیف‌های کمری کوچک و ایمن استفاده کنید.
• آداب مشارکت: قبل از شروع، بدن خود را با روغن بچه یا روغن زیتون چرب کنید تا رنگ راحت‌تر پاک شود. با وجود ظاهر پر هرج و مرج، فضا کاملاً دوستانه است.
• امکانات پاکسازی: پس از پایان مراسم در هر دو شهر، دوش‌های عمومی رایگان تعبیه شده است. مایع ظرفشویی برای پاک کردن رنگ روغنی مؤثرتر از ژل دوش است و در محل موجود است.

خلاصه

جشنواره کاسکاموراس یک رویداد فرهنگی بی‌نظیر با قدمتی بیش از پانصد سال است که ریشه در رقابت تاریخی شهرهای بازا و گوادیکس در اسپانیا بر سر تملک تندیس «بانوی رحمت» دارد. این جشنواره که هر ساله از 6 تا 9 سپتامبر برگزار می‌شود، در سال 2013 به عنوان «رویداد مورد توجه گردشگری بین‌المللی» به ثبت رسید و از یک رویداد محلی به یک پدیده جهانی تبدیل شده است. محور اصلی این رویداد، شخصیت «کاسکاموراس» است که در روز ششم سپتامبر تلاش می‌کند پاک و تمیز به کلیسای بازا برسد اما توسط اهالی که با رنگ سیاه اکولوژیکی پوشیده شده‌اند، ناکام می‌ماند. در روز نهم سپتامبر، او در بازگشت به گوادیکس، به دلیل شکستش با پودرهای رنگی شاد «مجازات» می‌شود. سازماندهی این رویداد بر عهده شبکه‌ای از نهادها شامل انجمن مذهبی گوادیکس (مسئول انتخاب کاسکاموراس)، شوراهای شهر بازا و گوادیکس (مسئول تأمین مالی، لجستیک و ترویج) و انجمن‌های فرهنگی است. این دو شهر اکنون در تلاشی مشترک برای ثبت این جشنواره به عنوان میراث فرهنگی ناملموس یونسکو هستند و بر ارزش‌هایی چون حل مسالمت‌آمیز مناقشه و هویت مشترک تأکید دارند. این رویداد نمادی عمیق از ایمان مشترک، هویت منطقه‌ای و رقابت دوستانه است.